Мемлекеттік тіл – тәуелсіз мемлекеттің басты нышандарының бірі әрі қоғамның рухани тұтастығын қалыптастыратын маңызды құрал. Қазақстан Республикасында қазақ тіліне мемлекеттік мәртебе берілуі оның барлық мемлекеттік органдар қызметінде кеңінен қолданылуын талап етеді. Соның ішінде сот жүйесінде мемлекеттік тілдің қолданылуы ерекше маңызға ие, себебі сот төрелігі – азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғаудың негізгі тетігі.
Сот ісін жүргізуде мемлекеттік тілдің қолданылуы азаматтардың сотқа жүгіну құқығын толық жүзеге асыруына мүмкіндік береді. Әрбір азамат өз құқығын ана тілінде қорғауға, сот процесінің мәнін түсінуге және сот шешімдерінің мазмұнын толық ұғынуға құқылы. Бұл – әділ сот қағидаттарының маңызды бөлігі.
Мемлекеттік тілде жүргізілген сот процестері азаматтардың сотқа деген сенімін арттырып, құқықтық мәдениеттің қалыптасуына ықпал етеді. Тілдің түсінікті болуы сот төрелігінің ашықтығы мен айқындығын қамтамасыз етеді.
Сот актілері – құқықтық маңызы жоғары ресми құжаттар. Сондықтан олардың мемлекеттік тілде сауатты әрі дәл жазылуы ерекше назарды талап етеді. Құқықтық терминдердің дұрыс қолданылуы, мазмұнның анықтығы мен қисындылығы сот шешімдерінің сапасына тікелей әсер етеді.
Мемлекеттік тілде сапалы сот құжаттарын дайындау құқықтық терминологияның дамуына, заңнаманың түсініктілігіне және құқықтық ақпараттың қолжетімділігіне ықпал етеді.
Судьялар мен сот қызметкерлері үшін мемлекеттік тілді жетік меңгеру – кәсіби міндеттің маңызды бөлігі. Себебі сот жүйесінде тіл тек қарым-қатынас құралы ғана емес, құқықтық шешім қабылдаудың негізгі тетіктерінің бірі болып табылады. Мемлекеттік тілді құрметтеу және қолдану – мемлекеттік қызметшінің кәсіби мәдениетінің көрсеткіші.
Сот жүйесінде мемлекеттік тілдің кеңінен қолданылуы қоғамдағы тіл саясатының тиімді жүзеге асуына ықпал етеді. Бұл мемлекеттік тілдің беделін арттырып қана қоймай, ұлттық бірлікті нығайтады. Тіл – халықты біріктіретін құндылық, ал оны мемлекеттік органдардың қызметінде қолдану – ел дамуының маңызды көрсеткіші.
Сот саласындағы мемлекеттік тілдің маңызы – азаматтардың құқықтарын қорғаумен, сот төрелігінің қолжетімділігімен және құқықтық мәдениеттің дамуымен тығыз байланысты. Мемлекеттік тілдің кеңінен қолданылуы сот жүйесінің тиімділігін арттырып, қоғамдағы заң үстемдігін нығайтуға ықпал етеді.
Мемлекеттік тіл – тәуелсіздіктің тірегі, ал оны сот саласында дамыту – құқықтық мемлекеттің берік негізін қалыптастырудың маңызды шарты.
Б.МАМАСАЛИЕВ,
Шымкент қаласы кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының сот әкімшісі басшысы.
