Қазақстан Республикасының Конституциясы – мемлекеттің ең жоғарғы құқықтық күші бар Негізгі Заңы. Оның талаптары бүкіл құқықтық жүйенің іргетасы болып табылады. Конституцияда бекітілген қағидаттардың жүзеге асуы, ең алдымен, сот органдарының қабылдаған шешімдерінің уақтылы және толық орындалуына тікелей байланысты.
2023 жылдан бастап елімізде Конституциялық сот жұмысын бастады. Бұл орган азаматтардың, мемлекеттік органдардың өтініштерін қарау арқылы Конституцияның тікелей әрекетін қамтамасыз етеді. Конституциялық соттың қабылдаған шешімдері түпкілікті болып табылады және барлық мемлекеттік органдар, лауазымды тұлғалар, ұйымдар мен азаматтар үшін міндетті.
Конституциялық сот пен жалпы соттардың шешімдерінің орындалуы нені білдіреді?
Біріншіден, ол – азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының нақты қорғалуы. Егер сот шешімі қағаз жүзінде қалып қойса, әділдік жүзеге аспайды.
Екіншіден, ол – мемлекеттік биліктің беделі мен заңға деген құрметтің көрсеткіші. Сот актісінің орындалмауы заңның үстемдігін әлсіретеді.
Үшіншіден, сот шешімдерінің орындалуы қоғамда әділдік пен тұрақтылықты нығайтады.
Сот актілерін орындаудың негізгі тетіктері:
• Атқарушылық іс жүргізу органдарының жұмысы;
• Мемлекеттік және жеке сот орындаушыларының қызметі;
• Мемлекеттік органдар мен ұйымдардың заң алдындағы жауапкершілігі;
• Азаматтардың құқықтық мәдениеті мен заңға құрметі.
Сот шешімдері – жай ғана қағаз емес, ол мемлекет атынан шығарылған міндетті құқықтық акт. Әрбір мемлекеттік орган, лауазымды тұлға және азамат оны құрметтеуі әрі орындауы тиіс. Бұл – құқықтық мемлекет қағидатының басты талабы.
Сот билігінің әділ әрі мызғымас болуы – баршамыздың ортақ мүддеміз. Конституциялық сот пен жалпы соттардың шешімдерінің орындалуы арқылы заң үстемдігі қамтамасыз етіліп, әділетті қоғамға қадам басамыз. Әрбір азамат өз құқығының қорғалғанына сенімді болғанда ғана елде шынайы құқықтық мәдениет қалыптасады.
Г.ЕРНАЗАРОВА,
Шымкент қаласы
мамандандырылған
ауданаралық әкімшілік сотының судьясы.
