Тіл – мемлекеттің негізі, халықтың рухани байлығы, өткен мен болашақтың айқын бейнесі. 1989 жылдың 22 қыркүйегінде қазақ тілінің мемлекеттік мәртебесін қамтамасыз ету үшін «Тіл туралы» заң қабылданды. Егемендігімізді алғаннан кейін, 1995 жылғы Конституцияның 7-бабында «Қазақ тілі – мемлекеттік тіл» деп белгіленді.
Одан кейін, 1997 жылы «Қазақстан Республикасындағы тілдер туралы» заң қабылданып, республикадағы тілдердің қолданылуының құқықтық негіздері анықталып, барлық тілдерге бірдей құрмет көрсетілді, сонымен қатар мемлекеттік қазақ тілінің мәртебесі бекітілді.
Біздің «Тіл туралы» заңымызда «Қазақстан халқын біріктірудің маңызды факторы болып табылатын мемлекеттік тілді меңгеру – Қазақстан Республикасының әрбір азаматының міндеті» деп атап көрсетілген.
«Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Заңының 4-бабына сәйкес, мемлекеттік тіл мемлекет аумағында қоғамдық қатынастардың барлық салаларында, соның ішінде мемлекеттік басқару, заң шығару, сот ісін жүргізу және іс қағаздарын жүргізу тілі ретінде бекітілді. Бұл заң республикада тілдердің қолданылуының құқықтық негіздерін және мемлекеттің тілдерді дамытуға арналған міндеттерін айқындады. Аталған заң барлық тілдерге тең құрметпен қарауды қамтамасыз етіп, мемлекеттік тілдің мәртебесін бекітті.
Туған тіліміздің қадірін арттыру – әр адамның қасиетті міндеті. Біздің ұлттық келбетіміз бен мәдениетіміз осы тіл мен дәстүрлерімізде жатыр. Тәуелсіз елдің жас ұрпағын білімді, іскер, отаншыл және ұлтжанды тұлғалар етіп тәрбиелеуде мемлекеттік тілдің рөлі өте маңызды.
«Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Заңының негізінде мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеру мақсатында көптеген шаралар қолға алынып, бағдарламалар әзірленуде. Қоғамның барлық саласында мемлекеттік тілдің қолдану аясын кеңейту үшін түрлі іс-шаралар ұйымдастырылып, мемлекет тарапынан нормативтік-құқықтық актілер мен кешенді бағдарламалар қабылдануда.
Сот жүйесінде мемлекеттік тілдің қолдану аясы жыл сайын артып келеді. Ана тілімізді сот саласында нығайту және оның беделін көтеру мақсатында жергілікті соттарда іс-қағаздары мемлекеттік тілде жүргізіліп, құжат айналымында мемлекеттік тілдің үлесін арттыру үшін ауқымды іс-шаралар атқарылуда. Кіріс-шығыс, ішкі құжаттар, жедел кеңес хаттамалары, жоғары сатыдағы соттармен және басқа мемлекеттік мекемелермен хат алмасу тек мемлекеттік тілде рәсімделуде.
Мемлекеттік тілді дамыту мен беделін нығайтуға еліміздің әрбір азаматы белсенді қатысуы қажет. Тек солай ғана еліміздегі мемлекеттік тілдің мәртебесі арта түседі. Мемлекеттік тілді барлық салада белсенді пайдаланып, оның қолдану аясын кеңейту – баршамыздың ортақ міндетіміз.
Сұлтанбек СИЕЗ,
Шымкент қаласының
мамандандырылған қылмыстық істер жөніндегі
ауданаралық сотының бас маманы.
