Қазақстан — конфессияаралық келісім мен діни төзімділікті ту еткен зайырлы мемлекет. Дегенмен, ұлттық қауіпсіздікті сақтау және экстремизмнің алдын алу мақсатында ел аумағында діни әдебиеттердің айналымы қатаң бақыланады. Осы орайда қандай кітаптарды еркін оқуға болады және қайсысына заңмен тыйым салынған деген сауал көпшілікті мазалайды.
https://www.facebook.com/reel/1394776859127510
Елдегі діни мазмұндағы кез келген баспа өнімі, мейлі ол исламдық, христиандық немесе басқа сенімдегі әдебиет болсын, міндетті түрде дінтанулық сараптамадан өтуі тиіс. Бұл іспен ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің Дін істері комитеті айналысады. Оң қорытынды алған кітаптар ғана ресми түрде рұқсат етілген әдебиеттер тізіміне енеді.
Қазақстанда заңды түрде рұқсат етілген діни әдебиеттердің негізін мыналар құрайды:
— Дәстүрлі Ислам әдебиеті: Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы (ҚМДБ) мақұлдаған және «Мұфтият» баспасынан шыққан кітаптар. Оған Құран Кәрімнің аудармалары мен тәпсірлері, сенімді хадистер жинақтары (мысалы, имам әл-Бухари, Муслим еңбектері), ханафи мазхабы мен матуриди ақидасына негізделген фиқһ (шариғат қағидалары) кітаптары жатады.
— Христиандық және өзге конфессиялар: Православ шіркеуі мен Рим-католик шіркеуінің ресми мақұлданған Киелі Кітап (Библия) аудармалары мен дұғалықтары, сондай-ақ елде тіркелген өзге де ресми діни бірлестіктердің ішкі қолданысқа арналған әдебиеттері.
— Ғылыми-ағартушылық еңбектер: Дін тарихын, философиясын бейтарап зерттейтін ғылыми монографиялар мен оқулықтар.
Маңызды ереже: Рұқсат етілген діни кітаптарды кез келген жерде сатуға болмайды. Олар тек арнайы белгіленген орындарда (мешіт, шіркеу жанындағы дүкендерде және мемлекеттен лицензия алған тұрақты сауда нүктелерінде) ғана таратылуы тиіс.
Қазақстан аумағында сот шешімімен экстремистік және террористік деп танылған ұйымдардың идеологиясын насихаттайтын кез келген материалға тыйым салынады. Басты шектеулер келесі жайттарға байланысты:
— Радикализм мен алауыздық: Өзге дін өкілдерін кемсітуді, діни өшпенділікті қоздыруды немесе конфессияаралық араздықты тудыруды насихаттайтын кітаптар.
— Зайырлы мемлекет жүйесіне қарсылық: Қазақстанның конституциялық құрылымын күшпен өзгертуге, халифат орнатуға шақыратын әдебиеттер (мысалы, «Хизб-ут-Тахрир», «әл-Каида» секілді ұйымдардың брошюралары).
— Деструктивті ағымдар: Саид Нурсидің кейбір еңбектері және деструктивті діни ағымдардың (тәкфиршілер, уахабилік бағыттағы радикалды кітаптар) материалдары.
Тыйым салынған материалдардың ресми тізімі ҚР Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің сайтында тұрақты түрде жаңарып отырады.
Діни әдебиеттерді интернеттен (әсіресе әлеуметтік желілер мен Telegram арналардан) жүктеп алу немесе шетелден алып келу кезінде абай болу қажет. Сараптамадан өтпеген немесе тыйым салынған кітапты сақтау, тарату немесе контрабандалық жолмен елге кіргізу — әкімшілік және қылмыстық жауапкершілікке әкеп соғады.
Сондықтан діни ілім іздегенде тек ресми баспалар мен мақұлданған діни орталықтардың өнімдеріне жүгінген абзал.
Айта кетейік, тыйым салынған діни әдебиеттер тізімін Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының құқықтық статистика және есепке алу жөніндегі комитетінінің ресми сайтынан көре аласыз.
