Қазіргі кезеңде цифрландыру барлық мемлекеттік органдардың қызметіне түбегейлі өзгерістер енгізіп отыр. Соның ішінде сот жүйесінде жаңа технологияларды енгізу – уақыт талабынан туындаған заңды үдеріс. Қазақстан Республикасында сот төрелігін жүзеге асырудың тиімділігін арттыру, ашықтық пен қолжетімділікті қамтамасыз ету мақсатында заманауи ақпараттық жүйелер кеңінен қолданылуда. Бұл бағыттағы жұмыстар сот жүйесінің сапасын арттырумен қатар азаматтардың сотқа деген сенімін нығайтуға ықпал етеді.
Бүгінде сот қызметінде электрондық құжат айналымы, онлайн сот отырыстары, бейнеконференция байланысы, электрондық талап қою жүйелері сияқты цифрлық мүмкіндіктер кеңінен енгізілген. Мұндай технологиялар сотқа жүгіну рәсімін жеңілдетіп, уақыт пен қаржы шығындарын азайтады. Әсіресе әскери соттар қызметінде жаңа технологиялардың маңызы ерекше, себебі әскери қызметшілердің орналасқан жерінің ерекшеліктері мен қызмет тәртібі кей жағдайда сот процесіне тікелей қатысуды қиындатуы мүмкін. Осындай жағдайларда қашықтан қатысу мүмкіндігі сот төрелігінің қолжетімділігін қамтамасыз етеді.
Шымкент гарнизоны әскери соты қызметінде де заманауи ақпараттық технологияларды қолдану тұрақты түрде дамып келеді. Электрондық жүйелер арқылы сот істерін тіркеу, процестік құжаттарды жолдау, сот отырыстарының барысын ұйымдастыру жұмыстарының тиімділігі артып отыр. Бұл өз кезегінде сот өндірісінің жеделдігін қамтамасыз етіп, адами факторлардың әсерін азайтуға мүмкіндік береді.
Жаңа технологияларды енгізудің тағы бір маңызды артықшылығы – сот қызметінің ашықтығы. Азаматтар сот істерінің қозғалысын онлайн режимде бақылап, қажетті ақпаратты қашықтан ала алады. Бұл сот жүйесіне деген сенімді күшейтіп, қоғамдағы құқықтық мәдениеттің қалыптасуына оң әсер етеді. Ашықтық пен жариялылық – әділ сот төрелігінің негізгі қағидаларының бірі болғандықтан, цифрлық технологиялар осы қағидалардың толық жүзеге асуына жағдай жасайды.
Сонымен қатар ақпараттық жүйелер судьялардың жұмыс жүктемесін оңтайландыруға көмектеседі. Істерді автоматты түрде бөлу, құжаттарды электронды форматта сақтау және өңдеу сот қызметінің тиімділігін арттырады. Бұл судьяларға істің мәніне тереңірек назар аударуға мүмкіндік береді, ал бұл өз кезегінде қабылданатын сот шешімдерінің сапасына оң ықпал етеді.
Қазіргі заман талабына сай сот жүйесінің цифрландырылуы тек техникалық жаңару ғана емес, ол құқықтық мәдениеттің жаңа деңгейге көтерілуін білдіреді. Азаматтар сотқа жүгінудің жеңіл әрі қолжетімді екенін сезінген сайын құқықтарын қорғауға деген белсенділігі артады. Бұл құқық үстемдігін қамтамасыз етудің маңызды факторларының бірі болып табылады.
Шымкент қаласында орналасқан әскери сот қызметінде жаңа технологияларды тиімді пайдалану сот төрелігінің сапасын арттыруға бағытталған жұмыстардың жүйелі түрде жалғасып жатқанын көрсетеді. Заманауи цифрлық шешімдер сот қызметін жетілдіріп қана қоймай, уақыт талабына сай дамудың маңызды көрсеткішіне айналып отыр.
Сот жүйесіндегі жаңа технологиялар – заман талабы ғана емес, әділ сот төрелігін қамтамасыз етудің тиімді құралы. Цифрландыру сот қызметінің ашықтығын арттырып, азаматтардың құқықтарын қорғаудың қолжетімді әрі жедел тетігін қалыптастырады. Сондықтан сот жүйесін технологиялық тұрғыдан дамыту – құқықтық мемлекеттің дамуының маңызды бағыты болып қала береді.
А.ЕЛШИБАЕВА,
Шымкент гарнизоны әскери сотының судьясы.
