Мемлекеттік тіл – ел тәуелсіздігінің, ұлттық бірегейліктің және қоғамдық тұтастықтың маңызды тірегі. Тіл – халықтың тарихы мен мәдениетін, салт-дәстүрін, дүниетанымын ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін құндылық. Сондықтан мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеру – тек мәдени немесе рухани мәселе ғана емес, ол – мемлекеттің дамуы мен қоғамның бірлігін қамтамасыз ететін стратегиялық міндет.
Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес қазақ тілі – мемлекеттік тіл болып табылады. Мемлекеттік тіл барлық мемлекеттік органдардың, оның ішінде сот жүйесінің қызметінде кеңінен қолданылуы тиіс. Бұл – заң талаптарының орындалуы ғана емес, азаматтардың құқықтарын толық әрі тиімді қорғаудың маңызды кепілі.
Сот жүйесінде мемлекеттік тілді қолдану азаматтардың сот төрелігіне қолжетімділігін арттырады. Себебі әрбір азамат өз құқығын ана тілінде қорғауға және сот процестеріне толық түсінікпен қатысуға құқылы. Мемлекеттік тілде жүргізілген сот ісі әділдік қағидаттарының толық жүзеге асуына мүмкіндік береді.
Сот органдары мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту бағытында жүйелі жұмыстар жүргізіп келеді. Сот құжаттарын мемлекеттік тілде әзірлеу, сот отырыстарын қазақ тілінде өткізу, құқықтық түсіндіру жұмыстарын мемлекеттік тілде жүргізу – осы бағыттағы маңызды шаралардың бірі.
Мемлекеттік тілде сапалы сот актілерін дайындау құқықтық терминологияның дамуына және құқықтық мәдениеттің қалыптасуына ықпал етеді. Бұл өз кезегінде қоғамда мемлекеттік тілдің беделін арттыруға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік тіл – ұлтты біріктіретін, қоғамдық келісімді нығайтатын негізгі факторлардың бірі. Тіл арқылы халықтың рухани байланысы күшейеді, ұлттық құндылықтар сақталады. Сондықтан мемлекеттік тілдің дамуы – елдің болашағына жасалған маңызды инвестиция.
Сот жүйесінде мемлекеттік тілдің кеңінен қолданылуы халық пен сот арасындағы сенімді нығайтады. Азаматтар сот шешімдерінің мазмұнын толық түсініп, құқықтық процестерге белсенді қатыса алады.
Мемлекеттік тілдің дамуы тек мемлекеттік органдардың міндеті емес. Бұл – бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігі. Әрбір азамат мемлекеттік тілді құрметтеп, оның қолданылуына үлес қосуы тиіс.
Сот қызметкерлері үшін мемлекеттік тілді жетік меңгеру – кәсіби міндеттің маңызды бөлігі. Себебі құқықтық құжаттардың дәлдігі мен түсініктілігі сот төрелігінің сапасына тікелей әсер етеді.
Тіл мүддесі – ел мүддесі. Мемлекеттік тілдің дамуы – тәуелсіздіктің нығаюы мен ұлттық бірліктің кепілі. Сот жүйесінде мемлекеттік тілдің қолданылуын кеңейту азаматтардың құқықтарын қорғауды жетілдіруге, сот төрелігінің ашықтығы мен әділдігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Мемлекеттік тіл – ұлттың рухани тірегі, ал оны дамыту – әрбір азаматтың қасиетті парызы.
А.БЕРДАЛИНА,
Шымкент қаласының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының бас маманы.
