Шымкент қаласындағы діни ахуал қоғамдық келісім, діни сенім бостандығы және зайырлы мемлекет қағидаттары негізінде қалыптасып келеді. Қаладағы діни саланың бүгінгі көрінісі тұрғындардың рухани қажеттіліктерін қамтамасыз етумен қатар, діни сауаттылықты арттыруға, конфессияаралық түсіністікті нығайтуға бағытталған жүйелі жұмыстардың маңызын көрсетеді.
2026 жылғы ресми мәлімет бойынша, Шымкентте 12 конфессияны қамтитын 33 діни бірлестік тіркелген. Оның 1-еуі ислам бағытын, 32-сі исламдық емес бағыттарды құрайды. Қалада барлығы 132 ғибадат үйі жұмыс істейді. Соның 100-і мешіт, яғни жалпы ғибадат үйлерінің шамамен 75,8 пайызы ислам нысандарына тиесілі. Қалған 32 нысан басқа діни бағыттарға жатады. Бұл көрсеткіш қаланың діни кеңістігінде әртүрлі конфессия өкілдерінің заң аясында қызмет етуіне мүмкіндік жасалғанын аңғартады.
Қазақстан көлеміндегі көрсеткіштер де діни әртүрліліктің ауқымын көрсетеді. 2025 жылдың бірінші тоқсанында елімізде 18 конфессияны қамтитын 4007 діни бірлестік тіркелген. Оның 2864-і исламдық бағытта, яғни жалпы діни бірлестіктердің шамамен 71,5 пайызы. Бұл ретте Қазақстанның діни кеңістігі бір ғана конфессиямен шектелмей, түрлі діни қауымдастықтардың өзара құрметі мен бейбіт қатар өмір сүруіне негізделіп отыр.
Діни саланың сапалы дамуы үшін діни қызметкерлердің кәсіби білімі де маңызды. Шымкентте Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы жүйесінде 302 діни қызметкер еңбек етеді. Олардың 241-і, яғни шамамен 79,8 пайызы жоғары немесе орта діни білім алған. Тағы 61 қызметкер біліктілікті арттыру курстарынан өткен. Ал исламдық емес діни бірлестіктердегі 70 қызметкердің барлығы жоғары білімге ие. Бұл көрсеткіштер діни ағартушылықтың кәсіби деңгейін арттыруға мән беріліп отырғанын көрсетеді.
Жастармен жүргізілетін ақпараттық-түсіндіру жұмыстары да осы үдерістің маңызды бөлігі. Діни сауатты, сыни ойлайтын және ұлттық құндылықтарды құрметтейтін жас ұрпақ қалыптастыру – қоғамның ұзақ мерзімді тұрақтылығының негізі. Сондықтан мектептер мен колледждерде дін мен дәстүрдің сабақтастығын, зайырлылық қағидаттарын, діни сенім бостандығын және конфессияаралық келісімнің маңызын түсіндіруге басымдық беру тиімді.
Шымкентте бұған дейінгі ақпараттық-түсіндіру жұмыстарының ауқымы да айтарлықтай. 2023 жылы діни сауаттылықты арттыру бағытында 113 маманнан құралған ақпараттық-түсіндіру топтары 1671 кездесу өткізіп, 157 912 адамды қамтыған. Бұл – діни мәселелер бойынша халықпен ашық диалог орнатуға деген қажеттіліктің жоғары екенін көрсететін маңызды көрсеткіш.
Бүгінде дін саласындағы жұмыстың басты бағыты тек түсіндірумен шектелмей, оң құндылықтарды насихаттауға ауысып келеді. Имандылық, қайырымдылық, отбасылық тәрбие, үлкенді құрметтеу, бейбітшілік пен өзара сыйластық секілді құндылықтар қоғамның рухани негізін нығайтады. Осы тұрғыдан алғанда, діни сауаттылықты арттыру – азаматтардың өз сеніміне жауапкершілікпен қарауына ғана емес, түрлі көзқарастарды құрметтей отырып, қоғамдық келісімді сақтауға мүмкіндік беретін маңызды фактор.
Дін саласындағы тұрақты ахуал мен жүйелі ағартушылық жұмыстың нәтижесі – рухани құндылықтары берік, зайырлы қоғам қағидаттарын түсінетін және ел бірлігіне үлес қоса алатын саналы азамат қалыптастыру.
