Қоғамның тұрақтылығы тек экономикалық немесе әлеуметтік көрсеткіштермен өлшенбейді. Оның маңызды көрсеткіштерінің бірі – азаматтардың бір-біріне деген құрметі, қоғамдық келісімге көзқарасы және ортақ құндылықтарға адалдығы. 2025 жылғы әлеуметтік сауалнама нәтижесінде қазақстандықтардың 95 пайыздан астамы елдегі этносаралық қатынастарды тұрақты әрі қолайлы деп бағалаған. Бұл көрсеткіш қоғамдық келісім мен өзара түсіністіктің қоғам өміріндегі маңызды орнын көрсетеді.
Бұл көрсеткішті Шымкент қаласындағы жұмыстармен де байланысты қарастыруға болады. Қалада жастармен, тұрғындармен және этномәдени бірлестіктер өкілдерімен қоғамдық келісім, бірлік, татулық және азаматтық жауапкершілік тақырыптарында кездесулер ұйымдастырылып келеді. Мәселен, 2026 жылы жастар арасында бірлік пен келісім құндылықтарын насихаттауға арналған кездесулер өткізіліп, әлеуметтік желідегі теріс ақпаратқа бой алдырмау, ұлтаралық сыйластықты сақтау және қоғамдық өмірге белсенді қатысу мәселелері түсіндірілді.
Құндылықтардың қоғамдағы орны отбасы деңгейінен де байқалады. Қазақстандық қоғамдық даму институтының зерттеуінде отбасы әл-ауқатының негізгі көрсеткіштері ретінде өзара сүйіспеншілік пен құрметті респонденттердің 88 пайызы, ерлі-зайыптылар арасындағы өзара түсіністік пен құрметті 86 пайызы, ал ата-ана мен бала арасындағы өзара түсіністікті 85 пайызы атаған. Бұл деректер құрмет, сенім және өзара түсіністік құндылықтарының адамның жеке өмірімен қатар қоғамдық қатынастарға да әсер ететінін көрсетеді.
Жастардың қоғамдағы үлесі де бұл бағыттың өзектілігін арттырады. 2025 жылдың бірінші тоқсанындағы ресми дерек бойынша Қазақстандағы 14–34 жас аралығындағы жастар саны 5,8 миллионнан асып, ел халқының 28 пайызын құраған. Демек, жастардың азаматтық ұстанымы, қоғамдық жауапкершілігі мен құндылықтық бағдарлары қоғамның болашақтағы әлеуметтік ахуалына тікелей ықпал етеді.
Сондықтан Шымкенттегі патриоттық және рухани-адамгершілік бағыттағы жұмыстарды тек іс-шаралар саны арқылы емес, олардың мазмұны мен қоғамдық әсері арқылы бағалау маңызды. Жастармен өткізілетін кездесулерде ел бірлігі, заңды құрметтеу, мемлекеттік рәміздерге құрмет, волонтерлік қызмет, қоғамдық жауапкершілік және ақпараттық сауаттылық мәселелерінің қатар қарастырылуы осы бағыттардың өзара байланысын көрсетеді.
Қазіргі қоғамда жауапкершілік ұғымының мазмұны да кеңейді. 2026 жылғы қоғамдық зерттеуде азаматтардың «Заң мен тәртіп» қағидатын іске асыру жөніндегі хабардарлық деңгейі 87,3 пайыз болған. Бұл құқықтық мәдениет пен жауапкершілік мәселелерінің қоғамдық күн тәртібінде маңызды орын алатынын көрсетеді.
Құндылыққа негізделген қоғам қалыптастыруда тұрақты түсіндіру жұмыстарының маңызы осында. Бірлік пен татулық туралы ақпарат беру жеткіліксіз; оны азаматтың күнделікті мінез-құлқымен байланыстыру қажет. Өзге адамның пікірін құрметтеу, қоғамдық тәртіпті сақтау, жалған ақпаратты таратпау, мемлекеттік рәміздерді қадірлеу және ортақ іске үлес қосу – қоғамдағы құндылықтардың нақты көріністері.
Шымкентте өткізілетін қоғамдық және тәрбиелік іс-шаралардың мазмұны осы ұстанымдармен сабақтас. Қоғамдық келісім, рухани құндылық, патриотизм, сенім және жауапкершілік бір-бірінен бөлек ұғымдар емес. Олардың әрқайсысы азаматтың қоғамдағы орнын түсінуіне және ортақ тұрақтылықты сақтауға қосатын үлесін айқындауға мүмкіндік береді.
