Қоғамның мемлекеттік органдарға деген сенімі – мемлекеттік басқарудың маңызды көрсеткіштерінің бірі. Ал бұл сенім ең алдымен мемлекеттік қызметшілердің күнделікті іс-әрекеті арқылы қалыптасады.
Мемлекеттік қызметші – мемлекеттік орган мен азамат арасындағы байланысты қамтамасыз ететін негізгі тұлғалардың бірі. Сондықтан оның әрбір шешімі, әрбір сөзі және әрбір әрекеті мемлекеттік қызметтің беделіне әсер етуі мүмкін.
Адал қызмет ету – мемлекеттік қызметшінің кәсіби міндетінің өзегін құрайды.
Адалдық дегеніміз – тек сыбайлас жемқорлықтан бас тарту емес. Адалдық – қызметтік міндетті сапалы орындау, жұмыс уақытын тиімді пайдалану, мемлекеттік мүлікке ұқыпты қарау, қызметтік ақпаратты тиісті мақсатта пайдалану, азаматтарға бірдей қарым-қатынас жасау және өз міндетіне немқұрайлы қарамау.
Мемлекеттік қызметші өзінің қызметтік мәртебесін жеке мүддесін жүзеге асыру құралына айналдырмауы тиіс. Мемлекеттік қызмет – қоғам алдындағы сенімге негізделген ерекше қызмет.
Осы тұрғыдан алғанда, мінсіз бедел – мемлекеттік қызметшінің кәсіби капиталы.
Беделді қалыптастыру ұзақ уақытты қажет етеді. Ал оны бір ғана дұрыс емес әрекетпен жоғалтып алу ықтимал. Сондықтан әр қызметші өз беделіне ғана емес, мемлекеттік қызмет институтының беделіне де жауапты екенін түсінуі қажет.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу осы жауапкершіліктің маңызды бөлігі болып табылады.
Мемлекеттік қызметшілер сыбайлас жемқорлыққа әкелуі мүмкін кез келген жағдайға немқұрайлы қарамауы керек. Қызметтік шешім қабылдауда ашықтық, заңдылық және объективтілік сақталуы қажет.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу жұмысының тиімділігі тек құқық бұзушылықтардың санымен өлшенбейді. Оның маңызды нәтижесі – құқық бұзушылыққа жол бермейтін қызметтік мәдениетті қалыптастыру.
Осы мақсатта мемлекеттік органдарда тұрақты түрде түсіндіру, оқыту және ақпараттық жұмыстар жүргізіледі. Мемлекеттік қызметшілерге заңнама талаптары, қызметтік әдеп нормалары, сыбайлас жемқорлық тәуекелдері және құқықтық жауапкершілік мәселелері түсіндіріледі.
Мұндай жұмыстардың нәтижесінде қызметші тек «жаза қолданылуы мүмкін» деген түсінікпен емес, «мемлекеттік қызметтің абыройын сақтауым қажет» деген ішкі жауапкершілікпен әрекет етуі маңызды.
Мінсіз беделдің тағы бір белгісі – жауапкершілік.
Жауапкершілік дегеніміз – өзіне жүктелген тапсырманы орындау ғана емес, оның нәтижесіне жауап беру. Қызметші тапсырманы белгіленген мерзімде орындап, оның сапасына назар аударып, қажет болған жағдайда мәселені басшылыққа уақытылы жеткізе білуі қажет.
Жауапты қызметші проблеманы жасыруға емес, шешуге ұмтылады.
Мемлекеттік қызметтегі кәсіби мәдениет те осы ұстаныммен тікелей байланысты. Әріптестердің пікірін тыңдау, қызметтік мәселелерді сындарлы түрде талқылау, орынсыз дау-дамайға жол бермеу, өзара құрмет сақтау – ұжымдағы тұрақты моральдық ахуалдың негізі.
Әдеп жөніндегі уәкілдің қызметі осы бағытта ерекше маңызға ие.
Әдеп жөніндегі уәкіл мемлекеттік қызметшілердің қызметтік әдеп талаптарын сақтауына ықпал етіп, туындаған мәселелер бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізуге, қызметшілердің құқықтары мен міндеттеріне қатысты кеңес беруге және ұжымда қолайлы қызметтік орта қалыптастыруға бағытталған жұмыстарды жүзеге асырады.
Бұл ретте әдеп жөніндегі уәкілдің қызметі тек құқық бұзушылық орын алған кезде әрекет етумен шектелмейді. Алдын алу, түсіндіру және дұрыс бағыт көрсету – жұмыстың маңызды бөлігі.
Қоғамға үлгі болатын мемлекеттік қызметші міндетті түрде жоғары лауазымды тұлға болуы шарт емес.
Кейде мінсіз қызметтің ең жақсы үлгісі – өз жұмысын үнсіз әрі сапалы атқаратын, азаматтардың мәселесіне жауапкершілікпен қарайтын, әріптестеріне құрметпен қарайтын, заң талаптарын бұзбайтын қарапайым мемлекеттік қызметші.
Оның еңбегі сырт көзге қарапайым көрінуі мүмкін. Алайда мемлекеттік басқарудың күнделікті тұрақты жұмысы осындай жауапты адамдардың еңбегінен құралады.
Сондықтан мемлекеттік қызметшілердің оң тәжірибесін қоғам арасында насихаттау – өте маңызды бағыт.
Мақсат – белгілі бір адамды өзгелерден жоғары қою емес. Мақсат – мемлекеттік қызметте қалыптасуы тиіс құндылықтарды көрсету: адалдық, жауапкершілік, кәсібилік, әдептілік, заңдылық және халыққа қызмет ету.
Әр мемлекеттік қызметші өзінің күнделікті ісімен мемлекеттік қызметтің оң имиджін қалыптастыра алады.
Азаматқа уақытылы жауап беру, мәселені соңына дейін жеткізу, заңды түсіндіру, әріптеске көмектесу, қызметтік міндетті сапалы орындау – осының бәрі адал қызметтің нақты көріністері.
Мемлекеттік қызметтің беделі тек үлкен реформалармен немесе маңызды жобалармен қалыптаспайды. Ол күн сайын, әрбір мемлекеттік органда, әрбір қызметтік кабинетте және әрбір азаматпен қарым-қатынаста қалыптасады.
Сондықтан мемлекеттік қызметші үшін ең маңызды ұстанымдардың бірі – «Менің әрбір әрекетім мемлекеттік қызметке деген қоғамдық көзқарасқа әсер етеді» деген жауапкершілікті сезіну.
Адалдық бар жерде сенім қалыптасады. Әдеп бар жерде өзара құрмет орнығады. Кәсібилік бар жерде сапалы қызмет көрсетіледі. Ал осы құндылықтар бір арнаға тоғысқанда мемлекеттік қызметтің оң имиджі нығая түседі.
Мемлекеттік қызмет – халықтың сеніміне негізделген қызмет. Сол сенімді сақтау – әрбір мемлекеттік қызметшінің ортақ міндеті.
Әдептілік, адалдық, жауапкершілік және кәсібилік – мінсіз беделдің негізгі тіректері.
Қоғамға үлгі болатын мемлекеттік қызметші осы құндылықтарды сөзбен ғана емес, ең алдымен өзінің күнделікті қызметімен дәлелдейді.
