Бүгін Қазақстан Республикасы Үкіметінің кеңейтілген отырысында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев қорытынды сөз сөйлеп, жаңа Салық кодексін іске асыру, фискалдық тәртіпті күшейту және бюджет қаражатын тиімді басқару мәселелеріне ерекше назар аударды. Президенттің айтуынша, салық-бюджет саясаты экономиканың орнықты дамуына және халықтың әл-ауқатын арттыруға қызмет етуі тиіс.
Қасым-Жомарт Тоқаев биыл күшіне енген жаңа Салық кодексі экономикалық ашықтық пен тәртіпті нығайтуға бағытталғанын атап өтті. Алғашқы нәтижелер де бар. Экономика министрлігінің дерегінше, өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтарға арналған жаңа салық режимі енгізілгелі бері 180 мыңнан астам адам заңды түрде салық төлеуші ретінде тіркелген. Үкіметтің бағалауынша, салық реформасы нәтижесінде биыл бюджетке қосымша 4,4 триллион теңге түседі.
Алайда Президент жоспарлы көрсеткіштерге жету жолында бизнесті шамадан тыс салықпен немесе негізсіз қысыммен тұншықтыруға жол беруге болмайтынын қатаң ескертті. Оның пікірінше, бюджетті толтырудың дұрыс жолы – тиімді салықтық әкімшілендіру. Осыған байланысты Мемлекет басшысы салық жүйесін жаппай цифрландыруды жедел қолға алуды тапсырды.
Президент салық саласындағы көзқарасты түбегейлі өзгерту қажет екенін айтып, «жазалаушы менталитеттен» арылу керектігін баса айтты. Салық органдары мен салық төлеушілер арасындағы қатынас сенімге, серіктестікке және өзара жауапкершілікке негізделуі тиіс. Мемлекет пен бизнестің тиімді ықпалдастығы ғана экономиканың дамуына серпін береді.
Қасым-Жомарт Тоқаев банктер, агрегаторлар мен маркетплейстердің салықтық әкімшілендіру жүйесіне толық тартылуы керектігін атап өтті. Мемлекеттік кірістер комитеті толық цифрлық режимде жұмыс істейтін «фискалдық деректер фабрикасына» айналуы тиіс. Президенттің тапсырмасына сәйкес, 2027 жылдың соңына дейін салық және кеден жүйесін басқарудың цифрлық тәсілі толық енгізілуі қажет. Бұл – стратегиялық маңызы бар міндет.
Сонымен қатар Мемлекет басшысы Ұлттық тауарлар каталогы мен отандық тауар өндірушілер реестрін жедел іске қосуды, цифрлық таңбалау жүйесін кеңейтуді тапсырды. Алайда бұл үдеріс өндіріске және инвестициялық климатқа зиян келтірмеуі тиіс. Президент кейбір министрліктердің шешімдері отандық және шетелдік компаниялардың алаңдаушылығын тудырып отырғанын айтып, мұндай әрекеттерге жол бермеуді қатаң ескертті.
Фискалдық саясаттың тағы бір маңызды бағыты – бюджет шығыстарының тиімділігі. Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік шығындарды қысқарту үшін барлық бюджет бағдарламаларын толық қайта қарау қажеттігін айтты. Қаржы мен Экономика министрліктеріне бұл жұмысты созбалаңға салмай, қатаң әрі табанды жүргізу тапсырылды. Бюджет қаржысын игеру көрсеткішіне ғана сүйену тәжірибесінен бас тартып, мемлекеттік инвестицияның нақты тиімділігіне басымдық берілуі тиіс.
Президент бюджетті игеріп үлгеру үшін жобаларға қаржы бөлу, қаражатты таңдаулыларға үлестіру сияқты субъективті шешімдерді мемлекет мүддесіне қарсы әрекет деп бағалайтынын ашық айтты. Енді бюджет қаржысы тек азаматтарға нақты пайда әкелетін және ұлттық экономиканың дамуына қызмет ететін жобаларға бағытталуы керек. Үкіметке 1 мамырға дейін бюджет бағдарламаларына ревизия жүргізу және қаржыландыру тетіктерін жетілдіру тапсырылды. Бұл талап квазимемлекеттік секторға да қатысты.
Мемлекет басшысы бюджет шығыстарының ашықтығын арттыру үшін цифрлық теңгені кеңінен қолдану қажеттігін атап өтті. Бұл құрал қазірдің өзінде мемлекеттік сатып алуларда, субсидиялау кезінде және Ұлттық қор қаражатын бөлу барысында тиімділігін көрсетіп отыр.
Сөз соңында Президент өңірлік бюджет жоспарлау мәселесіне тоқталды. Аймақтарға берілген кіріс көздері мен жүктелген міндеттемелер өзара теңгерімді болуы тиіс. Жаңа Бюджет кодексінде бюджетаралық қатынастар қайта қаралғанымен, оның өңірлерде қалай іске асатынын мұқият бақылау қажет. Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметке аймақтардың қаржылық орнықтылығын нығайту шараларын қабылдауды тапсырып, басқарудың барлық деңгейінде жауапкершілік қатаң сақталуы керектігін атап өтті.
